Thu hồi đất cho Dự án Deep C III (Cát Hải): Ba nông dân đăng ký tổ chức họp báo

Công ty Luật TNHH Everest hỗ trợ pháp lý cho một số hộ dân tại huyện Cát Hải (Hải Phòng) yêu cầu Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải thực hiện bồi thường, hỗ trợ thu hồi đất nông nghiệp cho Dự án khu công nghiệp Deep C III minh bạch, công bằng, đúng pháp luật.

Tại Cát Hải (Hải Phòng), ba công dân đăng ký tổ chức họp báo, công khai những tài liệu, căn cứ mà hơn một năm nay họ sử dụng để kiến nghị, khiếu nại, khởi kiện Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải: thu hồi đất là đầm nuôi trồng thủy sản của gia đình họ, nhưng xác định sai đối tượng bồi thường; bồi thường thấp hơn giá nhà nước nhiều lần; quy trình, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ đối với người bị thu hồi đất còn rất nhiều 'điểm mờ', thiếu minh bạch.

Những người nông dân… 'không đất'

Trong hồ sơ đăng ký họp báo với Sở Thông tin và Truyền thông thành phố Hải Phòng (lần thứ nhất vào ngày 27/03/2019), ông Nguyễn Đức Khoát, ông Nguyễn Văn Nhuần, bà Ninh Thị Khanh (ba cá nhân đăng ký tổ chức họp báo) trình bày: Đầm Lương Năng là hồ nước lợ tự nhiên, có một phần diện tích thuộc xã Hòa Quang (nay thuộc thị trấn Cát Hải) và một phần diện tích thuộc xã Gia Lộc. Khoảng năm 1986 gia đình họ và một số hộ gia đình, cá nhân khác bắt đầu tổ chức khai thác, đánh bắt thủy hải sản, nuôi trồng rau câu trong khu vực đầm Lương Năng.

Những 'nông dân không đất' ở Cát Hải phản ánh với Đài truyền hình Việt Nam (VTV)
Những 'nông dân không đất' ở Cát Hải phản ánh với Đài truyền hình Việt Nam (VTV)

Năm 1987, Ủy ban nhân dân xã Hòa Quang thông báo: cấm những người ngoài địa phương (khác xã) khai thác Đầm Lương Năng. Đồng thời, Ủy ban nhân dân xã yêu cầu các hộ dân trong xã sử dụng, khai thác thủy hải sản trong khu vực Đầm Lương Năng phải có nghĩa vụ nộp khoán sản phẩm.Hồ sơ lưu trữ tại Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải thể hiện: Ông Nguyễn Văn Trường còn nợ thuế khai thác thủy sản năm 1989 và 40% thuế của năm 1990.

Ngày 04/04/1990, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải ban hành Quyết định số 143/QĐ/UB về việc thành lập Ban quản lý đấu thầu hồ nuôi trồng thủy sản. Trong quyết định này có nội dung: tách nhiệm vụ nuôi trồng thủy sản khỏi Công ty Thủy sản huyện Cát Hải và thành lập Ban quản lý đấu thầu hồ nuôi trồng thủy sản của huyện Cát Hải. Tuy nhiên, trước thời điểm ban hành Quyết định số 143/QĐ/UB, không có quyết định hay tài liệu nào tại Cát Hải thể hiện: Công ty thủy sản huyện Cát Hải là đơn vị sử dụng Đầm Lương Năng.

Trong khoảng thời gian các năm 1990-1991, Ủy ban nhân dân thị trấn Cát Hải thông báo đến các hộ dân về việc khuyến khích các hộ dân khai hoang, sử dụng đầm hồ để nuôi trồng hải sản. Tuy nhiên, Ủy ban nhân dân thị trấn Cát Hải thông báo: yêu cầu các hộ dân sử dụng đầm hồ (trong đó có Đầm Lương Năng) - lúc đó là hộ ông Nguyễn Văn Trường, Nguyễn Đức Khoát, Nguyễn Đức Nhuần, Ninh Thị Khanh và một số hộ khác - phải cử đại diện để ký hợp đồng thuê khoán với Ban quản lý đầm hồ. Khi đó, các hộ dân sau khi bàn bạc thống nhất, đã cử ông Nguyễn Văn Trường đại diện các hộ ký hợp đồng thuê khoán Đầm Lương Năng.

Ngày 11/04/1991, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải ra Quyết định số 136/QĐ/UB về việc giao đầm nước lợ (Đầm Lương Năng), căn cứ Điều 29, 30 Luật Đất đai năm 1987, giao cho ông Nguyễn Văn Trường - thị trấn Cát Hải được quản lý, sử dụng 12 (mười hai) hecta Đầm Lương Năng để nuôi trồng hải sản. Ông Nguyễn Văn Trường đại diện các hộ dân ký hợp đồng thuê khoán, có thời hạn 05 (năm) năm/lần: (1991-1996, 1996-2001, 2001-2006).

Ngày 15/10/1993, Luật Đất đai năm 1993 và Nghị định số 64-CP (ngày 27/09/1993 về việc ban hành quy định“giao nhất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp”) có hiệu lực thi hành. Các văn bản pháp luật này quy định rõ: nhằm bảo đảm cho người làm nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản có đất sản xuất, Nhà nước giao hết đất cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp, trừ đất giao cho các tổ chức, đất dùng cho nhu cầu công ích của xã (không quá 5% quỹ đất nông nghiệp).

Ngày 04/01/1994, để triển khai Luật Đất đai năm 1993 và Nghị định số 64-CP, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định số 03/QĐ-UB-UB về việc giao đất cho hộ gia đình, cá nhân. Thế nhưng, thực tế là,Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải chỉ tiến hành giao đất trồng lúa và đất làm muối cho các hộ gia đình, cá nhân các xã khu vực Cát Hải và giao đất trồng cây hàng năm, trông cây lâu năm cho các hộ gia đình, cá nhân các xã khu vực Cát Bà, không giao đất nuôi trồng thủy sản (một loại đất nông nghiệp) cho các hộ gia đình, cá nhân trong huyện Cát Hải.Ủy ban nhân dân thị trấn Cát Hải do đó vẫn tiếp tục duy trì các hợp đồng thuê khoán đối với các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất đầm, hồ để nuôi trồng thủy sản.

Năm 2003, do dịch bệnh, thủy sản nuôi trồng tại Đầm Lương Năng chết hàng loạt, ông Nguyễn Văn Trường không thực hiện đủ nghĩa vụ đóng khoán sản, nên Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải thông báo chấm dứt hợ đồng với ông Nguyễn Văn Trường. Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải cho rằng "Năm 2006, ông Nguyễn Đức Khoát đã tiếp tục đại diện các hộ dân (Nguyễn Đức Khoát, Nguyễn Đức Nhuần, Ninh Thị Khanh và 02 hộ khác) ký hợp đồng với Ủy ban nhân dân thị trấn Cát Hải" là không đúng nhưng không thể giải thích hoặc đưa ra căn cứ xác thực thể hiện các hộ gia đình ông Nguyễn Đức Khoát, ông Nguyễn Văn Nhuần, bà Ninh Thị Khanh sản xuất, nuôi trồng thủy sản trên diện tích đất nào nếu không phải là đầm Lương Năng từ năm 1991 đến nay? Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải không nhắc gì tới việc giao đất nông nghiệp nuôi trồng thủy sản cho các hộ dân. Phòng Tài nguyên và Môi trường - Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải xác nhận: trong suốt thời gian các năm 1993-2008, huyện Cát Hải không có quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, không xác định hạn mức đất nông nghiệp giao cho hộ gia đình.

Như vậy, mặc dù liên tục sử dụng đất trong suốt hơn 30 năm (từ 1986 đến 2018), nhưng các hộ gia đình này không được Nhà nước giao đất theo đúng quy định của Luật Đất đai năm 1993, Nghị định số 64-CP.

Doanh nghiệp ngàn tỉ,… dân tay trắng

Ngày 10/01/2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 06/2008/QĐ-TTg ngày 10/01/2008 về việc thành lập và ban hành quy chế hoạt động của Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng).

Ngày 03/10/2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1438/QĐ-TTg về việc phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng) đến năm 2025.

Ngày 10/10/2014, Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã cấp Giấy chứng nhận đầu tư số 02222000086 cho Chủ đầu tư là Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đình Vũ để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng khu công nghiệp cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Deep C HP III), trị giá 5.400 tỉ đồng.

Ngày 26/09/2016, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng ban hành Thông báo số 351/TB-UBND về việc chấp thuận địa điểm, cho phép khảo sát để lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng khu công nghiệp cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng do Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đình Vũ làm chủ đầu tư.

Ngày 28/06/2016, Ủy ban nhân dân thành phố Hải phòng đã phê duyệt diện tích sử dụng của Dự án là: 520 ha.

Ngày 03/03/2017, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải đã ban hành Quyết định số 482/QĐ-UBND để phê duyệt kế hoạch sử dụng đất, và được điều chỉnh, bổ sung tại Quyết định số 2005/QĐ-UBND ngày 04/08/2017 của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng.

Ngày 04/10/2017, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải ban hành Quyết định số 1448/QĐ-UBND về việc thu hồi đất để thực hiện Dự án xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng khu công nghiệp cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (giai đoạn 1) do Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đình Vũ làm chủ đầu tư, trong đó có nội dung: “thu hồi 46.715,5m2 đất của gia đình ông Nguyễn Đức Khoát vợ là Ngô Thị Luyện đang quản lý, sử dụng tại thị trấn Cát Hải”. Tuy nhiên, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải đã không ban hành các quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ người có đất bị thu hồi cùng với Quyết định số 1448/QĐ-UBND (mặc dù có phương án bồi thường, hỗ trợ trong đó có nêu phương án bồi thường, hỗ trợ cho hộ ông Nguyễn Đức Nhuần, hộ bà Ninh Thị Khanh và hai hộ khác).

Trong suốt thời gian từ ngày 04/10/2017 đến nay, hộ gia đình ông Nguyễn Đức Khoát, ông Nguyễn Đức Nhuần, bà Ninh Thị Khanh và nhiều hộ gia đình cá nhân trong diện bị thu hồi đất đã nhiều lần kiến nghị, đối thoại, đề nghị Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải làm rõ tính chất pháp lý của “Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng khu công nghiệp cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng do Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đình Vũ làm chủ đầu tư” (là Dự án kinh tế hay Dự án công cộng) nhưng không nhận được trả lời thỏa đáng.

Sau nhiều lần, kiến nghị, khiếu nại không có kết quả, tháng 06/2018, các hộ gia đình: ông Nguyễn Đức Khoát, ông Nguyễn Đức Nhuần, bà Ninh Thị Khanh và khoảng 10 hộ gia đình khác đã quyết định khởi kiện Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải tại Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng.

Ngày 31/10/2018, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải ban hành Quyết định số 1502/QĐ-UBND về việc bổ sung Điều 1 Quyết định số 1448/QĐ-UBND ngày 04/10/2017 của Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải, trong đó có nội dung: “bổ sung danh sách các hộ gia đình, cá nhân có quyền lợi liên quan đến khu đất do gia đình ông Nguyễn Đức Khoát vợ là Ngô Thị Luyện đang sử dụng tại thị trấn Cát Hải”. Trong đó thể hiện: diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Nguyễn Đức Khoát chỉ còn 13.805,1 m2; diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Nguyễn Đức Nhuần là 13.126,3 m2; diện tích đất bị thu hồi hộ bà Ninh Thị Khanh là 11.477,4 m2. Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải đã không ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ người có đất bị thu hồi cùng với Quyết định số 1502/QĐ-UBND.

Có thể thấy, trong cùng một nội dung của Quyết định thu hồi đất nhưng diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Nguyễn Văn Khoát đã được xác định khác nhau (theo Quyết định số 1448/QĐ-UBND là 46.715,5m2; theo Quyết định số 1502/QĐ-UBND là 13.805,1 m2), hộ ông Nguyễn Đức Nhuần, hộ bà Ninh Thị Khanh bị thu hồi đất nhưng không được xác định là “người sử dụng đất” có đất bị thu hồi mà được xác định là “người có quyền lợi liên quan”.

Tài liệu do ông Nguyễn Đức Khoát, ông Nguyễn Văn Nhuần, bà Ninh Thị Khanh cung cấp: gia đình họ và nhiều hộ gia đình nông dân tại huyện Cát Hải chỉ được Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải bồi thường 9.600 đồng/m2 đất nông nghiệp bị thu hồi, trong khi đối chiếu với quy định của pháp luật đất đai, mức bồi thường, hỗ trợ đất nông nghiệp bị thu hồi tại huyện Cát Hải đúng ra phải là 288.000 đồng/m2 (gấp 30 lần). Hiện tại, đất tại Khu công nghiệp Deep C Hải Phòng đang được công khai rao “bán” mức 5.000.000 đồng/m2.

Người nông dân bị thu hồi đất đối mặt với nguy cơ: không đất, không tư liệu sản xuất, không việc làm, không cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, còn đại diện chính quyền địa phương - Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải Đoàn Đông - thì xác định: 'hiện việc chuyển đổi hay đào tạo nghề mới cho người bị thu hồi đất chưa có giải pháp'.

Luật sư tư vấn, Công ty Luật TNHH Everest, Tổng đài (24/7): 1900 6198
Luật sư tư vấn, Công ty Luật TNHH Everest, Tổng đài (24/7): 1900 6198

03 câu hỏi mà những nông dân bị thu hồi đất tại Cát Hải đặt ra với chính quyền địa phương:

  • Một là, người nông dân chỉ được Nhà nước bồi thường 9.600 đồng/m2 đất nông nghiệp bị thu hồi, trong khi đối chiếu với quy định của pháp luật đất đai, mức bồi thường, hỗ trợ đúng ra phải là 288.000 đồng/m2 (gấp 30 lần). Đất tại Khu công nghiệp Deep C đang được một số đơn vị công khai rao “bán” mức 5.000.000 đồng/m2. Vậy, 'giá trị thật' của đất bị thu hồi là bao nhiêu?
  • Hai là, Ủy ban nhân dân huyện Cát Hải khẳng định, việc quản lý đất đai tại Cát Hải luôn thực hiện đúng quy định pháp luật. Thế nhưng cơ quan này cũng không thể giải thích thỏa đáng: Tại sao Cát Hải không triển khai quy định của Nghị định số 64-CP và Quyết định số 03/QĐ-UB-UB của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng? Tại sao cả nước 'người cày có ruộng' nhưng nhiều nông dân Cát Hải lại 'không ruộng'?
  • Ba là, kể từ khi có Luật đất đai năm 1987 đến năm 2008, huyện Cát Hải không xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, phải chăng đây chính là nguyên nhân gây ra thiệt thòi cho những người nông dân bị thu hồi đất?
Xem thêm:

Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C (DVIZ/DEEP C HP I): Khởi đầu là dự án Khu công nghiệp Đình Vũ (DEEP C HP I) được thành lập năm 1997 với quy mô 541 ha. Năm 2014, Khu công nghiệp Nam Đình Vũ II (DEEP C HP II) được thành lập với diện tích 613 ha. Năm 2016, Khu công nghiệp Cảng Cửa Ngõ Quốc tế (Deep C HP III) được thành lập với quy mô diện tích 520 ha, giá trị dự án là 260 triệu USD (5.400 tỉ đồng). Như vậy, tính tới nay, Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng rộng 1.700 ha thuộc Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, được phát triển với hệ thống hạ tầng tiện ích, hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Nghị định số 64-CP của Chính phủ ngày 27/09/1993, quy định: “Hộ gia đình và cá nhân được Nhà nước giao đất nông nghiệp để sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Toàn bộ đất nông nghiệp đang được sử dụng thì giao hết cho hộ gia đình, cá nhân sản xuất nông nghiệp, trừ đất giao cho các tổ chức, đất dùng cho nhu cầu công ích của xã theo Quy định này” (Điều 1); “Việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp theo những nguyên tắc sau đây: 1- Trên cơ sở hiện trạng, bảo đảm đoàn kết, ổn định nông thôn, thúc đẩy sản xuất phát triển; thực hiện chính sách bảo đảm cho người làm nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản có đất sản xuất; … 3- Đất giao cho hộ gia đình, cá nhân theo Quy định này là giao chính thức và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ổn định lâu dài” (Điều 3).